Extreme Drukte Gev Deynootplein 1915

Onze geschiedenis

In 1864 had de stad Den Haag de primeur met de eerste paardentram in Nederland. Ruim 160 jaar later is een tram van HTM nog steeds onlosmakelijk verbonden met de hofstad en niet meer weg te denken uit het stadsbeeld van Den Haag.

Sinds de jaren zeventig is ons tramnet fors uitgebreid waardoor we steeds meer reizigers met elkaar, met werk en met wonen verbinden. Den Haag groeit met zijn grote internationale aantrekkingskracht steeds meer uit tot een metropool. Deze groei gaat hand in hand met de groei van ons HTM lijnennet.

Door het leveren van goed openbaar vervoer, dat frequent rijdt, meer ruimte biedt en toegankelijk is voor alle reizigers willen wij actief inspringen op deze groei.  Met nieuwe technieken, door innovatief denken en gebruik te maken van goede samenwerkingen kunnen we steeds beter voldoen aan de behoeften van onze reizigers en het leven in de metropool, nu en in de toekomst!

In het Haags Openbaar Vervoer Museum zijn een aantal oude trams opgesteld die voor het publiek toegankelijk zijn. Het HOVM is sinds 1989 gevestigd in de oude tramremise aan de Frans Halsstraat te Den Haag. Deze remise is gebouwd in 1906 en is tot 1983 in gebruik geweest.

Paardentramremise Scheveningen 1900

1864 - de eerste paardentram

In 1864 heeft Den Haag de primeur van Nederland, de eerste paardentram! Op 21 maart 1864 werd de Dutch Tramway Company opgericht.

Paardentram Javastraat Frederikstraat

1880 - nog maar 1 paard

Stations Hollands Spoor en Rhijnspoor (later Staatsspoor en tegenwoordig Centraal Station) kregen een tramverbinding met de binnenstad.

Open Paardentram Seinpost 1890

1887 - HTM is geboren!

NV Haagsche Tramweg-Maatschappij (HTM) neem op 17 mei 1887 het Belgische bedrijf Société Anonyme des Tramways de La Haye over. HTM is geboren!

Lijn A Circa 1922 Vijverberg HTM

1904 - de elektrische beugeltram

De accutram moest door de vele technische problemen plaats maken voor de elektrische beugeltram, welke met passend feestgedruis in gebruik werd genomen.

Extreme Drukte Gev Deynootplein 1915

1915 - een dagje strand

Scheveningen was sinds jaar en dag in de zomer de belangrijkste bestemming. Na een dagje Scheveningen wil iedereen tegelijk naar huis en stonden er lange rijen bij de halte voor het Kurhaus.

Conductrice In Opleiding 1916

1916 - conductrices op de tram

Nederland bleef weliswaar buiten de Eerste Wereldoorlog, maar veel mannen werden ingezet om de grenzen te bewaken. Daardoor kwamen er vanaf 1916 conductrices op de tram.

Nieuwe Vijverdam 1925

1926 - Den Haag moderniseert

HTM opereert 16 tramlijnen die in veel gevallen tot de stadsrand komen. Den Haag had bijna 410.000 inwoners die goed waren voor 53 miljoen tram- en busreizen per jaar.

Kurhaus Werving Lage Tarieven

1929 - ambities in de knel

De economische crisis na de beurskrach van oktober 1929 betekende het einde van veel ambities. Groeiende werkloosheid leidde tot minder vervoer en dus ook minder inkomsten.

Stationsplein Eenmanwagen 12 Mei 1936

1935 - eenmanswagen

Door de crisis en het afnemende aantal reizigers werden steeds vaker eenmanwagens ingezet. De aanhangwagens bleven steeds vaker in de remises.

HTM tram in Augustus 1940

1939 - 75 jaar tram

Het 75-jarig jubileum van de tram werd op sobere wijze gevierd met een extra dag verlof voor het personeel, dat destijds bestond uit 1800 man.

Witverven Koppelstukken Schimmelpenningh

1940 - Den Haag in de vuurlinie

Hoewel het streven was om het normale leven na de capitulatie op 14 mei 1940 zo veel mogelijk te laten doorgaan, veranderde er direct een groot aantal zaken.

Alexanderstraat 26 Juni 1944

1943 - tramtrossen

Het aantal tramreizigers steeg stormachtig, van 60 miljoen in 1940 tot 138 miljoen in 1943. Daardoor was de tram al snel te vol en dit leidde tot 'tramtrossen'.

1949 tramlijn 10 HTM

1949 - een nieuw begin

Na de oorlog werden auto’s door massaproductie zo goedkoop dat steeds meer mensen zich er een konden veroorloven. Inspelend op deze ontwikkeling, werd een moderne, comfortabele tram ontwikkeld.

Oude tram van HTM

1960 - reclame op de tram

Naast de kaartjesverkoop en de bijdrage van de overheid, krijgen vervoerbedrijven een derde inkomstenbron: reclame. De zware emaillen reclameborden zijn tegenwoordig geliefde verzamelobjecten.

Eerste Stempelautomaat 1965

1965 - stempelautomaten

Om de dienst efficiënter te maken, kreeg een aantal trams in het najaar van 1965 stempelautomaten. Bij de eerste deur kon je een kaartje kopen en de tweede deur was voor reizigers met een stempelkaart.

Buslijn 2 Thomsonlaan 1967 HTM

1974 - 50 jaar bus

Matig bezette tramlijnen werden vervangen door buslijnen. HTM kocht 330 donkerrode exemplaren van het merk DAF/Hainje.

Station CS Kort Voor Voltooiing 1975 HTM

1975 - dubbellijnen

In 1975 kwam HTM met een nieuwe visie op de toekomst van het tramnet en werd het nieuwe Centraal Station geopend. Dit nieuwe station kon veel meer reizigers aan dan het oude station Staatsspoor.

Aankomst GTL 1981

1981 - dubbelgelede trams

HTM ontwierp een dubbelgelede tram op acht assen, de GTL-8. Ruim 100 van deze ruim 26 meter lange trams in de kleuren rood met beige gingen het straatbeeld bepalen.

Oude HTM trams op een rijtje

1993 - laatste inzet PCC

In 1993 kwam er een einde aan de inzet van de PCC’s. Bij de remise Zichtenburg werden alle beschilderingsvarianten opgesteld die er op dat moment waren.

2004 - tramtunnel onder het centrum

Door de drukte op het kruispunt Spui/Kalvermarkt/Grote Marktstraat werd de Grote Marktstraat ondertunneld.

Randstadrail rijdt het station Den Haag Centraal in

2006 - introductie RandstadRail

Een paar jaar later dan was voorzien, werd in 2006 de RandstadRail gerealiseerd.

HTM Avenio rijdt langs de Hofvijver Den Haag

2015 - introductie nieuwe stadstram (Avenio)

Eind 2015 wordt de Avenio in de dienstregeling geïntroduceerd.

HTM bus rijdt voor het vredespaleis in Den Haag

2019 - introductie elektrische bus

In 2019 wordt de elektrische bus in de dienstregeling geïntroduceerd.

HTM bus rijdt langs Hofvijver Den Haag

2024 - 100 jaar bus

Sinds 1924 rijdt HTM met stadsbussen, dus in 2024 is dat 100 jaar!

Aankomst van de 1e TINA-tram - de 7001 - in Den Haag op De Werf

2025 - aankomst 1e nieuwe TINA-tram in Den Haag

In september 2025 komt onder grote belangstelling de eerste TINA-tram aan in Den Haag.

eCitaro - elektrische stadsbus van HTM op het Kaapseplein in Den Haag

2025 - 100% elektrisch openbaar vervoer

Sinds 22 november 2025 biedt HTM met haar nieuwe eCitaro-bussen 100% elektrisch openbaar vervoer.

"Waar zouden al die Hagenaars en Hagenezen nou zonder Haagse tram wezen".

Fred Zuiderwijk (een typisch Haagse ‘gauzâh’ met het ‘hagt’ op de tong)